يكى دانسته‌اند در حالى كه قدما به خوبى اين گياهان را از يكديگر تميز مىداده‌اند . عقيلى خراسانى در كتاب خود دو گياه اول را به نام " نيل " و وسمه را به نام " كتم " آورده است و ذيل " كتم " مىنويسد : . . . " خضاب بوسمه بهتر از خضاب نيل است " در اينجا منظور از وسمه برگ " نيل برى " است ولى همان جا مىنويسد " وسمه هندى ( Indigofera tinctoria ) در تخضيب و تطويس بهتر از وسمه كرمانى ( Indigofera argentea ) است و وسمه كرمانى تخفيب آن كمتر و ليكن رنگ آن ديرتر مىماند و تخضيب آن مايل به سياهى است به رنگ موى ، و طاوسيت ندارد " ( 4 * ) . خضاب معمولى بين عامه كه هنوز رواج دارد سائيده مخلوطى از برگ نيل كرمانى با سائيده برگ حنا مىباشد . خواص و موارد مصرف درمانى آن : خواص آن كم‌وبيش مانند نيل بستانى ( نيل هندى ) مىباشد . عقيلى خراسانى ذيل نيل مىنويسد : " نيل با گلقند خواه هندى ، خواه كرمانى آن جهت وحشت ، هموم ( جمع هم به معناى غم اينده يا نگرانى ) ، خفقان ( طپش قلب ) و با سكنجبين جهت سپرز موثر است ( 5 * ) . ريشه و برگ گياه تونيك تلخ و دانه آن كشنده انگل‌هاى روده مىباشد . گياه را به پارسى وسمه كرمانى ، رنگ ، رنگ كرمانى ، گياه‌رنگ ، گياه نيل ، نيل كرمانى و در بلوچستان شمل Shamal مىنامند . ( * ) - در بعضى منابع مترادف آن Indigofera argentea L . را اصل قرار داده‌اند . ( 1 * ) - رجوع شود به بند هش صفحه 340 ( 2 * ) - حدود العالم من المشرق الى المغرب صفحات 366 و 367 ( 3 * ) - ارشاد الزراعه صفحه 161 ( 4 * ) - مخزن الادويه صفحه 473 - 474 ( 5 * ) - مخزن الادويه صفحه 565 - 566 Code - 2805 عدس تلخ Indigofera roxburghii Jauma عدس تلخ دانه‌هاى گياه اينديگوفرار و گسبرگى از خانواده لگومينوز Leguminosae است . دانه‌ها به رنگ قرمز ، با سطح صاف و بيضى شكل به درازاى 3 - 2 ميليمتر با طعم تلخ مىباشد . در طب عوام براى تسكين درد معده مصرف مىشود ( 1 * ) . ( 1 * ) - Hooper David , Useful Plants And Drugs of Iran And Iraq . Chicago , U . S . A , 1937 . P . 129 .